Finanse

W dużym uproszczeniu, wśród podmiotów sektora finansów publicznych można wyróżnić:

-          organy władzy publicznej (zarówno państwowej, jak i samorządowej) – ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej – a także organy kontroli i ochrony państwa;

-          publiczne placówki naukowe i kulturalne (państwowe szkoły wyższe, jednostki badawczo-rozwojowe, państwowe i samorządowe instytucje kultury, PAN i tworzone przez nią jednostki organizacyjne);

Administracja – organizowanie zadań, które odbywają się na podstawie norm prawnych, które realizuje się za pomocą czynności prawnych oraz czynności faktycznych. [Zorganizowana i celowa działalność nastawiona na realizację zadań przy pomocy środków o charakterze czynności prawnych bądź faktycznych).

Planowanie finansowe, definicja:

Ruśkowski, Kosikowski  zespół działań polegający na ustalaniu na przyszłość kształtowania wydatków, dochodów i nadawaniu im mocy wiążącej. Planowanie finansowe wyróżnia element dochodów i wydatków. Ta definicja powinna być uzupełniona, gdyż obecnie ustawa o finansach publicznych określa budżet jako wydatki i dochody, przychody i rozchody. W socjaliźmie plany miały charakter taki, że rozliczano z efektów, plany takie miały charakter rzeczowy i były realizowane w pewnym czasokresie  najczęściej 5 lat. W obecnej praktyce można spotkać się z programami finansowymi (o szerokim charakterze, nie-dyrektywne), projektami (pewne założenia bez mocy wiążącej) i prognozami (przewidywania).

Profesor Sobczak wyróżniał wśród norm prawa finansowego normy:

- odwołujące się do typowego sposobu regulacji stosunku administracyjnego (charakteryzujące się władztwem organów administracyjnych)

- mające charakter cywilistyczny

Można wyodrębnić trzy sposoby definiowania prawa finansowego:

1) sensu largo – gałąź prawa, która reguluje wszystkie zagadnienia związane z funkcjonowaniem systemu finansowego;

- ustrojowe

- materialnoprawne (np. rozwiązania prawnopodatkowe)

Funkcją finansów publicznych nazywamy sposób oddziaływania, bądź osiągania określonych efektów. W doktrynie wyróżnia się następujące funkcje:

1) funkcja fiskalna – fiskalizm kojarzy się z ciężarami nakładanymi na obywatela, które ciężko udźwignąć. W okresie PRLu podnoszono, że w warunkach gospodarki opartej na uspołecznionych środkach produkcji, nie ma ona racji bytu. Obecnie uważa się ją za funkcję podstawową, nie wymagającą nawet szerszego uzasadniania. Funkcja ta zmierza do pobrania i zgromadzenia środków pieniężnych, które pozwolą na zaspokojenie świadczeń publicznych. Fiskalizm obejmuje nie tylko podatki, ale także cła, akcyzy

Pojęcie systemu finansowego jest szersze niż finansów publicznych, obejmuje też działania podmiotów prywatnych. Nie ma definicji ustawowej. Każdy system wyróżniają dwa rodzaje elementów:

- element materialny (konstrukcja systemu)

- element niematerialny (zasady systemu)

Te dwa elementy powinny być komplementarne.

1) prof. Brzeziński  gospodarka finansowa jest to całokształt czynności prawnych i organizacyjnych mających na celu zgromadzenie środków pieniężnych i ich wydatkowanie

1) wg. Karola Ostrowskiego  jego rozważania dotyczyły wyłącznie państwa, bo nie było wtedy samorządu terytorialnego; działalność finansowa polega na czerpaniu środków pieniężnych i ich podziale celem zaspokajania określonych potrzeb.

1) prof. Stefan Ballard – finanse to procesy i zjawiska pieniężne, do procesów i zjawisk zaliczamy zarówno zdarzenia faktyczne i prawne, istotnym jest to, że wiążą się one z pieniądzem.

2) prof. Wanda Wójtowicz – finanse to pieniężny mechanizm wymiany materialnej.